ვის ვენდობით? - ნდობის ფსიქოლოგია

არსებულ კვლევაში გამოყენებული გვქონდა მრავალი ცვლადი, რომლებიც რესპოდენტების ზოგად კატეგორიზაციას, საკარანტინო პირობების გავლენას და ამ პირობებში, მათი ყოველდღიური რუტინის დადგენას ემსახურებოდა. ჯამში კვლევაში მონაწილეობა მიიღო 305-მა ადამიანმა მიიღო, მათგან 88.5%, ანუ 270 ადამიანი, გახლდათ მდედრობითი სქესის, ხოლო დანარჩენი მამრობითი. რეპოდენტთა ასაკის დიაპაზონი, 18-იდან, 75 წლის ჩათვლით მერყეობდა და მათი საშუალო ასაკი შეადგენდა 22 წელს.              
ნდობა – მყარი ურთიერთობების საფუძველი

წარმოიდგინეთ სიტუაცია, სადაც იმყოფებით გრძელ რიგში.
მოგიახლოვდათ უცნობი ადამიანი, რომელიც გთხოვთ რომ მობილურით დაარეკინოთ. თქვენ დგახართ
დილების წინაშე- ანდობთ თუ არა უცნობს თქვენს მობილურ ტელეფონს? რა ფაქტორები გეხმარებათ
გადაწყვეტილების მიღებაში? როგორ მოიქცეოდით?

ნდობის მოპოვება ოდითგანვე წამყვანი იყო სოციალურ ურთიერთობებში.
თუნდაც ისეთი მარტივი ქცევა, როგორიცაა ხელის ჩამორთმევა, სწორედ ნდობის მოპოვებას
ემსახურებოდა. ამ ჟესტით ადამიანები ახდენდნენ იმის დემონსტრირებას, რომ ისინი არ არიან
შეიარაღებულნი. მსგავსი ფუნქცია ჰქონდა ნადიმის დროს ჭიქების მიჭახუნებას, რასაც სითხეების
ჭიქიდან-ჭიქაში გადასხმა მოჰყვებოდა- ეს რიტუალი იმის გარანტს წარმოადგენდა, რომ არც
ერთი სასმისი არ იყო მოწამლული. (წყარო – დენ არიელი TEDTALKS) .

რაც შეეხენა მიმდობლობის ხარისხს, ადამიანები, რომლებიც
მეტად ენდობიან, ნაკლებად შესაძლებელია, რომ მოიტყუონ, უღალატონ ან მოიპარონ. მაღალი
ნდობის მაჩვენებლის მქონე პირები ნაკლებად არიან უბედურები ან კონფლიქტურები და ნაკლებად
ადაპტურები. ისინი უფრო მეტად იმსახურებენ მოწონებას საზოგადოების მხრიდან და უფრო
მეტად არიან შეფასებული, როგორც „მეგობრულები“. ასევე, დადგენილია, რომ ნდობის მაღალი
მაჩვენებლის მქონე ადამიანები არ არიან აუცილებლად გულუბრყვილონი.

 ძირითადი განსხვავება
ამ ორს შორის არის ის, რომ მაღალი ნდობის მაჩვენებლის მქონე ადამიანები ნდობას უდგებიან
შემდეგნაირად: ენდობიან მანამ, სანამ საპირისპიროს არ დაუმტკიცებენ. ხოლო, დაბალი ნდობის
მაჩვენებლის მქონენი არ ენდობიან მანამ, სანამ საწინააღმდეგოს არ დაუმტკიცებენ. ამდენად,
ნდობის მაღალი ხარისხი მომგებიანია ყოველდღიურ ცხოვრებაში.

ენ ბიოკლერ რეტინგის თქმით- „ნდობა არ არის ალუბალი
ნამცხვრზე, არამედ ნდობა მარილია ჩვენს სოციალურ ნადიმზე.“

შესავალში წარმოდგენილ სიტუაციას რომ დავუბრუნდეთ, უკვე
გაეცით ჩვენ მიერ მოწოდებულ კითხვას პასუხი? ამ საკითხთან დაკავშირებული ერთ-ერთი კვლევა
გვიჩვენებს, რომ ადამიანები მსგავს გადაწყვეტილებას იღებენ საერთო გამოცდილებით, მახასიათებლების
გათვალისწინებით და თვისებათა რაციონალური ანალიზით. კვლევა, რომელიც ჩატარდა ერგონომიკის,
იგივე ადამიანური ფაქტორების მეცნიერებაში, მიზნად ისახავდა ნდობის ჩამოყალიბების შესწავლას.
კვლევამ აჩვენა, რომ ნდობის ჩამოყალიბების პროცესზე გავლენას ახდენს არამარტო ინდივიდთა
საერთო გამოცდილება, არამედ ინტუიტიური ფაქტორებიც. უფრო ზუსტად კი, ხშირად, ადამიანები
გადაწყვეტილებებს იღებენ ემოციებზე დაყრდნობით,რაც საფუძვლად უდევს ადამიანთა შორის
ნდობაზე ორიენტირებული ურთიერთობების ჩამოყალიბებას. ნდობის დამყარებაზე მოქმედი სხვა
ფაქტორი, ამ კვლევის მიხედვით, არის ანალიტიკური ფაქტორი, რომელიც, განსხვავებით ინტუიტიურისგან,
სრულად ეყრდნობა გამოცდილებით მიღებულ ინფორმაციას. მოცემული ფაქტორი გულისხმობს ნდობის
ობიექტის თვისებთა და მახასიათებელთა ანალიზს. ამ ანალიზის საფუძველზე ვწყვეტთ ვენდოთ
თუ არა ადამიანს.

 

პრაქტიკული გამოყენება:როგორ ვიყოთ უფრო სანდოები.

საჭიროა გამოვყოთ ის მნიშვენელოვანი კონპონენტები, რომლებიც
ჰქმიან ნდობას, ესენია: 1. ემპათია, 2. ლოგიკა და 3. ავთენტურობა.

საქმე ისაა, რომ როდესაც სამივე კომპონენტი გვაქვს-
გვაქვს ძლიერი ნდობაც. მაგრამ საკმარისია, ერთ-ერთი კომპონენტის წონასწორობა დაირღვას,
ნდობა საფრთხის ქვეშ დგება. ცხადია, რომ პრობლემის გადასაჭრელად, პირველ რიგში, საჭიროა
იმის გარკვევა, თუ რომელი მათგანის წონასწორობაა დარღვეული.

1.    
განვიხილოთ ის შემთხვევა,
როცა წონასწორობა დარღვეულია ემპათიის კომპონენტში: ჩვენ არ ვუსმენთ სხვას, არ ვცდილობთ
მათი პერსპექტივიდან დანახვას, არ გაგვაჩნია თანაგრძნობა, თანაგანცდა. სწორედ ამიტომ,
ჩვენ უნდა მივაქციოთ ყურადღება იმას, თუ ვისთან, სად, და როგორ ვავლენთ ემპათიას. ფრენსის
ფრეი აღნიშნავს, რომ სწორედ ტელეფონი და მსგავსი ტექნოლოგიური მოწყობილობები განაპირობებენ
ემპათიის ნაკლებობას.  საჭიროა განვსაზღვროთ
ის დისტრაქტორი (ხელისშემშლელი ფაქტორი),  რომელიც
ხელს გვიშლის ვკონცენტრირდეთ სხვა ადამიანის განცდებზე, იდეებსა და აზრებზე. თუ ეს
დისტრაქტორი ტელეფონია, საჭიროა  გავთიშოთ ან
გადავდოთ ეს ტექნოლოგიური მოწყობილობა და აქტიურად ჩავერთოდ სხვებთან ურთიერთობაში.

2.    
მომდევნო კომპონენტში,
ლოგიკაში, ორი სახის პრობლემა არსებობს: 1) პრობლემა მდგომარეობს სათქმელის აზრში და
2) კომუნიკაციის პრობლემაში. განვიხილოთ მე-2 პრობლემა. ლოგიკური ჯაჭვი სწორადაა აწყობილი,
მაგრამ ხალხს უჭირს სათქმელის გადმოცემა. როგორც წესი, იდეის გაზიარების დროს, გადმოცემის
პრობლემის მოგვარება შეიძლება მოხერხდეს შემდეგნაირად – პირველ რიგში უნდა ითქვას მთავარი,
ძირითადი სათქმელი და მხოლოდ შემდგომ, ნათქვამს დაემატოს გამამყარებელი არგუმენტები,
კონტექსტი, მაგალითები და ა. შ.

3.    
მესამე კომპონენტი, აუთენტურობა,
ნდობის ძალიან მნიშვნელოვანი და ჩაუნაცვლებელი შემადგენელი ნაწილია. ადამიანები მარტივად
ამჩნევენ, იმას, რომ სხვა არ არის ბუნებრივი, ან არ ავლენს საკუთარ რეალურ, „ნამდვილ-მეს“.
ძალიან რთულია იყო „ნამდვილი“, აუტენტური იქ, სადაც შენ არავინ გგავს, მაგრამ ეს მაინც
შესაძლებელია. საჭიროა დავივიწყოთ ის თუ რისი გაგონება სურთ ჩვენგან გარშემომყოფებს
და გამოვხატოთ, ვთქვათ უშუალოდ ის რაც გვსურს თავად ჩვენ.

 მხოლოდ ლოგიკურ,
ემპათიურ, აუთენტურ „მეს“ შეუძლია მოიპოვოს ნდობა და შექმნას ძლიერი, გაწონასწორებული
ურთიერთობები.

ამგვარად,
ნდობა ჩვენთვის მომგებიანია
  ნდობის
მაღალი მაჩვენებლის მქონე ადამიანები უფრო ბედნიერები 
და საზოგადოების მიერ მეტად მიღებულნი არიან. ნდობის დამყარების პროცესზე
ბევრი სხვადასხვა ასპექტი მოქმედებს- როგორც ადამიანის გამოცდილება, ასევე ინტუიტური
ფაქტორიც. ნდობის დამყარებასთან ერთად, საჭიროა საკუთარი სანდოობის დონის ამაღლებაც,
ამისთვის კი საკმარისია გამოვხა
ოთ
თანაგრძნობა, ჩამოვაყალიბოთ და გადმოვცეთ აზრი ლოგიკურად და ვიყოთ ის ვინც ვართ.

სტატიაზე მუშაობდნენ: ანა მხეიძე, ნატალი მაღრაძე, ლიზა ორჯონიკიძე, ავთანდილ ხელიძე, თამარ ქავთარაძე

 

 

 

 

ბიბლიოგრაფია

 

Rotter,
J. B. (1980). Interpersonal trust, trustworthiness, and gullibility. American
psychologist, 35(1), 1.

Lewicki,
R. J., Tomlinson, E. C., & Gillespie, N. (2006). Models of interpersonal
trust development: Theoretical approaches, empirical evidence, and future
directions. Journal of management, 32(6), 991-1022.

Morita,
P. P., & Burns, C. M. (2014). Understanding ‘interpersonal trust’from a
human factors perspective: insights from situation awareness and the lens
model. Theoretical Issues in Ergonomics Science, 15(1), 88-110.

https://www.youtube.com/watch?v=WHyApqVjddQ&feature=share&fbclid=IwAR22AoySFHQPCuQwETKET64NhfnZuA3MKmeTVHlo6IKkWBTPBFHQOlMdrIM

https://www.youtube.com/watch?v=wc3VhvgUtB8

https://www.youtube.com/watch?v=pVeq-0dIqpk