ნეირომუსიკა

ყველა ჩვენი აზრის, ემოციისა და ქცევის სათავეში დგას ნეირონებს შორის ურთიერთობა ჩვენს ტვინში. ტვინის ტალღები წარმოიქმნება სინქრონიზებული ნეირონული კავშირების მეშვეობით. ჩვენი ტვინის ტალღები სხვადასხვა სიხშირეებით გამოიხატება. ზოგი სწრაფია და ზოგიც ნელი. ამ ტალღებს კლასიკური სახელები ეწოდება: დელტა, ტეტა, ალფა, ბეტა და გამა. ისინი ხასიათდება, როგორც ცნობიერების უწყვეტი სპექტრი მათი შემდგომი მახასიათებლებით : ნელი, ხმამაღალი და ფუნქციური – სწრაფი, დახვეწილი და რთული.

მოსახერხებელი ანალოგია, რომ ტვინის ტალღებზე, როგორც მუსიკალურ ნოტებზე იფიქროთ – დაბალი სიხშირის ტალღები ღრმად გამჭოლი დრამის დარტყმას ჰგავს, ხოლო უფრო მაღალი სიხშირის ტვინის ტალღები უფრო დახვეწილ მაღალ ფლეიტას ჰგავს. სიმფონიის მსგავსად, უფრო მაღალი და დაბალი სიხშირეები ერთმანეთთან კავშირს ამყარებენ და ქმნიან ჰარმონიას. ჩვენი ტვინის ტალღები იცვლება იმის მიხედვით, თუ რას ვაკეთებთ და ვგრძნობთ. როდესაც ნელი ტვინის ტალღები დომინირებს, ეს ძირითადად გადაღლილობას და ძილს გამოხატავს, რათქმაუნდა ეს ყოველივე მხოლოდ ფართო აღწერილობაა – პრაქტიკაში ყველაფერი გაცილებით რთულია და ტვინის ტალღები ასახავს სხვადასხვა ასპექტებს, როდესაც ისინი ტვინის სხვადასხვა ზონებში მიმდინარეობს .ტვინის ტალღის სიჩქარე იზომება ჰერციში (ციკლი წამში) და ისინი იყოფა ზოლებად, რომლებიც გამოყოფენ ნელ, ზომიერი და სწრაფ ტალღებს.ჩვენი ტვინის ტალღის პროფილი და ჩვენი ყოველდღიური გამოცდილება მსოფლიოში განუყოფელია. როდესაც ჩვენი თავის ტვინის ტალღების ბალანსი ირღვევა, შესაბამისი პრობლემები ვლინდება ფსიქო-ფიზიოლოგიურ ასპექტებშიც. თავის ტვინის გარკვეულ ადგილებში ზედმეტი აგზნება უკავშირდება შფოთვითი აშლილობებს, ძილის პრობლემებს, კოშმარებს, ჰიპერსიფხიზლეს, იმპულსურ ქცევას, რისხვას / აგრესიას, აღგზნებულ დეპრესიას, ნერვის ქრონიკულ ტკივილს. ტვინის გარკვეულ უბნებში მცირე აგზნება იწვევს დეპრესიის ნიშნებს, ყურადღების დეფიციტს, ქრონიკულ ტკივილს და უძილობას.

არასაკმარისი აგზნების და ზედმეტად აღგზნების კომბინაცია ჩანს შფოთვის, დეპრესიისა და ADHD-ის დროს (ყურადღების დეფიციტის ჰიპერაქტიურობის აშლილობა)  ადამიანები ADHD-ის, თავის ტრავმების, ინსულტის, ტურეტის სინდრომის, ეპილეფსიის, ქრონიკული დაღლილობის სინდრომისა და ფიბრომიალგიის ჩათვლით აქვთ ზედმეტი ნელი ტალღები (ჩვეულებრივ თეტა და ზოგჯერ ზედმეტი ალფა). როდესაც ტვინის ფრონტალურ (შუბლის) ზონაში ნელი ტალღების ზედმეტი რაოდენობაა, რთულია ყურადღების, ქცევის და / ან ემოციების კონტროლი. ზოგადად, ასეთ ადამიანებს აქვთ კონცენტრაციის, მეხსიერების, იმპულსების და ჰიპერაქტიურობის პრობლემები. მათ არ შეუძლიათ კარგად გაამახვილონ ყურადღება.

თავის ტვინში მიმდინარე ფიზიოლოგიური ცვლილებები

ზოგადად, ნებისმიერი პროცესი, რომელიც იწვევს თქვენი მდგომარეობის, კოგნიციის, ან აღქმის ცვლილებას, ამავდროულად იწვევს ცვლილებებს თქვენს თავის ტვინში და შესაბამისად მის ტალღებში. ქიმიური ჩარევა, როგორიცაა მედიკამენტები ან რეკრეაციული წამლები, ტვინის ფუნქციის შეცვლის ყველაზე გავრცელებული მეთოდია; თუმცა ტვინის ტალღების ტრენინგი ჩვენი არჩევანის მეთოდია.გრძელვადიან პერსპექტივაში, აღმოსავლეთის ტრადიციული მეთოდები (როგორიცაა მედიტაცია და იოგა) ეხმარება თავის ტვინს, რომ შეინარჩუნოს
წონასწორობა და ბალანსი იმპულსებსა და ტალღებს შორის. თანამდეროვე ტექნოლოგიების განვითარებასთან ერთად, განვითარდა ნეირომეცნიერებებიც და დღესდღეობით ელექტროენცეფალოგრამის(ეეგ-ს) მეშვეობით მარტივია თავის ტვინის მიერ კონკრეტულ სტიმულზე გამოვლენილი ელექტრული იმპულსების დანახვა. თუ თქვენ ცდილობთ კონკრეტული სირთულის გადაჭრას ან თქვენი ტვინის ტალღების სრულყოფილად დახვეწას, თავის ტვინის ტრენინგის უახლესი მეთოდები, როგორიცაა ნეიროფიდბექი, მიზანმიმართულ, სწრაფ და ხანგრძლივ შედეგებს იძლევა.


ტვინის  ძირითადი ტალღები


   ყველაზე ნელი და ყველაზე მაღალი ამპლიტუდის მქონე ტალღები

  • ღრმა უსიზმრო ძილი
  • სამკურნალო
  • რეგენერაცია
  • ტკივილის შემსუბუქება
  • სეროტონინი და მელატონინი იზრდება
  • სხეულის ცნობიერების დაკარგვა , გონების დაკარგვა
  • მედიტაცია
  • რელაქსაცია
  • კრეატიულობა
  • ჰიპნოზი
  • სულიერი სიმშვიდე

ნელი და ყველაზე დიდი ტალღები

  • ფიზიკური და მენტალური რელაქსაცია
  • დინების მდგომარეობაში ყოფნა
  • სტრესის შემცირება
  • ეფექტური ფოკუსირება და დასწავლა

პატარა და სწრაფი ტალღები

  • ნორმალური ფხიზელი მდგომარეობა და განგაშის ცნობიერება
  • აქტიური და ანალიტიკური ფიქრი
  • პრობლემის მარტივად გადაწყვეტა
  • გადაწყვეტილების მიღება
  • ფოკუსირება ქმედებაზე

ნეირომუსიკა და ორობითი დარტყმა,ანუ Binaural beat

როდესაც გესმით ორი ტონი, თითო ყურში, ოდნავ განსხვავებული სიხშირით, თქვენი ტვინი არსებულ სიხშირეებს შორის სხვაობაზე ამახვილებს ყურადღებას. ამას ეწოდება binaural beat. მაგალითად : ვთქვათ, თქვენ უსმენთ მარცხენა ყურში ხმას, რომლის სიხშირეა 132 ჰერცი . თქვენს მარჯვენა ყურში თქვენ უსმენთ ხმას, რომლის სიხშირეა 122 ჰერცი. თქვენი ტვინი თანდათანობით ხვდება სხვაობას – რომელიც არის 10 ჰერცი. შესაბამისად იმის ნაცვლად, რომ ორი განსხვავებული ტონი მოისმინოთ, თქვენ ისმენთ ტონს 10 ჰერცზე .

 Binaural beats ითვლება, როგორც სმენის ილუზიებად. იმისთვის, რომ ორობითმა დარტყმამ იმუშაოს, ორივე ტონს უნდა ჰქონდეს 1000 ჰერცზე ნაკლები სიხშირე და ორ ტონს შორის სხვაობა არ შეიძლება იყოს 30 ჰერციზე მეტი.

 

რა ფიზიზიოლოგიური სარგებელი აქვს ბინურალურ დარტყმებს?

ბინალური დარტყმა  იწვევს იმავე ფსიქიკურ მდგომარეობას, რომელიც დაკავშირებულია მედიტაციის პრაქტიკასთან, მაგრამ ბევრად უფრო სწრაფად. ბინალურ დარტყმებს შეუძლია :

  • შეამციროს შფოთვა
  • ფოკუსის და კონცენტრაციის გაზრდა
  • განტვირთვის და დასვენების შეგრძნების გაზრდა
  • პოზიტიური განწყობების განმტკიცება
  • ხელი შეუწყოს შემოქმედებას
  • დამხმარე ძალა ტკივილის მართვაში

მედიტაცია არის გონების დამამშვიდებლად და მასში გატარებული შემთხვევითი აზრების სრულყოფის პრაქტიკა. ნაჩვენებია მედიტაციის რეგულარული პრაქტიკა, რომელიც ამცირებს სტრესს და შფოთვას, ანელებს ტვინის დაბერების ტემპს და მეხსიერების დაკარგვას, ხელს უწყობს ემოციურ ჯანმრთელობას და ყურადღების გახანგრძლივებას. რეგულარულად მედიტაციის პრაქტიკა შეიძლება საკმაოდ რთული იყოს, ამიტომ ადამიანები დახმარებისთვის ტექნოლოგიას ეძებდნენ. ბინურალური დარტყმები 1 – დან 30 ჰერცამდე, სავარაუდოდ, ქმნიან ტვინის ტალღების იმავე წესს, რასაც ადამიანი განიცდიდა მედიტაციის დროს. როდესაც თქვენ უსმენთ ხმას გარკვეული სიხშირით, თქვენი ტვინის ტალღები სინქრონიზირდება ამ სიხშირესთან. თეორია არის, რომ ბინარული სიხშირე დაგეხმარებათ თქვენი ტვინისთვის საჭირო სიხშირის შესაქმნელად , იგივე ტალღების შესაქმნელად, რომლებიც ჩვეულებრივ განიცდიან მედიტაციის პრაქტიკაში. Binaural beats– ის ამ გზით გამოყენებას ზოგჯერ ტვინის ტალღების გასაღების ტექნოლოგიას უწოდებენ. 

 

როგორ შეგიძლიათ გამოიყენოთ ბინურალური დარტყმები?

ერთადერთი რაც გჭირდებათ ექსპერიმენტისთვის არის binaural beat audio და წყვილი ყურსასმენი. თქვენ შეგიძლიათ მარტივად იპოვოთ ორობითი ბიტის აუდიო ფაილები ინტერნეტში, მაგალითად YouTube- ზე.  როგორც ადრე აღვნიშნეთ, რომ ორობითი ბიტი მუშაობს, ორ ტონს უნდა ჰქონდეს 1000 ჰერცი სიხშირეზე ნაკლები და სხვაობა ორ ტონს შორის არ უნდა აღემატებოდეს 30 ჰერცს.

თქვენ უნდა გადაწყვიტოთ რომელი ტვინის ტალღა შეესაბამება თქვენს სასურველ მდგომარეობას. ზოგადად:ბინურალური დარტყმები დელტას (1-დან 4 ჰერცი) დიაპაზონში ასოცირდება ღრმა ძილთან და მოდუნებასთან. ბინურალური დარტყმა თეტაში (4-დან 8 ჰერცი) დიაპაზონში უკავშირდება REM  (Rapid eye movement sleep)ძილს, შემცირებულ შფოთვას, მოდუნებას, ასევე მედიტაციურ და შემოქმედებით მდგომარეობებს. ფიქრობენ, რომ ბინურალური დარტყმები ალფა სიხშირეებში (8-დან 13 ჰც-მდე) ხელს უწყობენ მოდუნებას, ხელს უწყობენ პოზიტიურობას და ამცირებენ შფოთვას. ქვედა ბეტა სიხშირეებში ბინურალური დარტყმები (14-30 ჰერცი) უკავშირდება კონცენტრაციის და სიფხიზლის გაზრდას, პრობლემების გადაჭრას და მეხსიერების გაუმჯობესებას. იპოვნეთ კომფორტული ადგილი, რომელიც არ შეგიშლით მოდუნებასა და კონცენტრაციაში ხელს და ადგილი , სადაც თავს მაქსიმალურად კომფორტულად იგრძნობთ. უბრალოდ მოუსმინეთ binaural beat აუდიოს დღეში მინიმუმ 30 წუთის განმავლობაში თქვენს ყურსასმენებში, რათა დარწმუნდეთ, რომ არსებულ რიტმს თქვენი თავის ტვინი კარგად აღიქვამს. თქვენ შეგიძლიათ ექსპერიმენტი ჩაატაროთ binaural beats- ის მოსმენით, იმის გასარკვევად, თუ რა არის თქვენთვის გამოსადეგი. მაგალითად, თუ მაღალ შფოთვას ან სტრესს განიცდით, შეიძლება მოისურვოთ აუდიოს მოსმენა მთელი ერთი საათის განმავლობაში ან მეტი ხნის განმავლობაში. გახსოვდეთ, რომ უნდა გამოიყენოთ ყურსასმენები.

 

კვლევები

მიუხედავად იმისა, რომ binaural beats- ის ეფექტის შესახებ არც ისე ბევრი კვლევა არსებობს, უკვე ჩატარებულ კვლევათაგან რამდენიმე ფაქტი ამტკიცებს, რომ ამ სმენის ილუზიას ნამდვილად აქვს ჯანმრთელობის სარგებელი, განსაკუთრებით შფოთვასთან, განწყობასთან და მუშაობასთან დაკავშირებული. ერთმა ბრმად ჩატარებულმა კვლევამ 29 ადამიანზე დაადგინა, რომ ბინო რიტმის ბეტა დიაპაზონის მოსმენა (16 და 24 ჰერცი) ასოცირდება როგორც გაუმჯობესებულ შესრულებაზე მოცემულ დავალებაზე, ასევე უარყოფითი განწყობის შემცირებაზე, თეტაში არსებული ბიონალური დარტყმების მოსმენასთან და დელტის (1.5 და 4 ჰერცი) დიაპაზონი ან მარტივი თეთრი ხმაური. კიდევ ერთმა კონტროლირებულმა გამოკვლევამ, რომელიც ჩატარდა ქირურგიულ ჩარევაზე, დაახლოებით 100 ადამიანში, ასევე დაადგინა, რომ ბინურალურ დარტყმებს შეეძლოთ მნიშვნელოვნად შეემცირებინათ პაციენტის ოპერაციამდელი შფოთვა მსგავსი ტონების დახმარებით.